CHOYNACKI, SNELL - ZASADY PIERWIASTKOWE PEDAGOGIKI I METODYKI. PSYCHOLOGIIA EMPIRYCZNA I LOIKA wyd. 1815-1818, proweniencja

CHOYNACKI Wojciech Izydor (1785–1818)

ZASADY PIERWIASTKOWE PEDAGOGIKI I METODYKI. DZIEŁO MOGĄCE SŁUŻYĆ DLA TRUDNIĄCYCH SIĘ EDUKACYĄ PUBLICZNĄ I PRYWATNĄ ELEMENTARNĄ

Warszawa, w Drukarni Wiktora Dąbrowskiego, 1815, str. 141, [1]; format 11,5 × 18,5 cm.

PIERWSZE WYDANIE!

Jedno z najwcześniejszych polskich systematycznych opracowań pedagogiki i metodyki przeznaczonych dla nauczycieli edukacji elementarnej.

Pierwsze wydanie dzieła Wojciecha Izydora Chojnackiego, wydanego w Warszawie w 1815 r. i przeznaczonego dla osób zajmujących się edukacją elementarną. Bibliografie i opracowania z zakresu dziejów szkolnictwa polskiego odnotowują je jako podręcznik wykorzystywany w kształceniu nauczycieli szkoły łowickiej. W XIX-wiecznych opracowaniach pedagogicznych dzieło wymieniane jest wśród ważnych polskich publikacji dotyczących organizacji i metodyki nauczania początkowego.

Chojnacki przedstawia pedagogikę nie jako ogólne rozważania o wychowaniu, lecz jako wiedzę mającą służyć bezpośrednio przygotowaniu nauczyciela do pracy z dzieckiem. Omawia jego obowiązki, kwalifikacje osobiste i sposób postępowania, a następnie przechodzi do organizacji nauczania poszczególnych przedmiotów. W części dotyczącej nauczyciela zwraca uwagę zarówno na przymioty ciała i serca, jak i na przygotowanie intelektualne, obejmujące m.in. umiejętność czytania, pisania, rachowania oraz znajomość literatury pedagogicznej i filozofii naturalnej.

W części teoretycznej autor omawia prowadzenie dzieci oraz metodykę nauczania. Porusza zagadnienia nauki czytania, pisania i rachowania, a także wychowania moralnego. Zakres kształcenia obejmuje ponadto wiadomości o rzeczach potocznych, psychologii, fizjologii, nauce przyrodzenia, historii powszechnej, geografii i religii, a także pieśń i modlitwę. Część praktyczna rozwija zasady pedagogiki i metodyki, przechodząc od określenia powinności nauczyciela do sposobów prowadzenia dzieci i organizowania procesu nauczania.

WOJCIECH IZYDOR CHOYNACKI (1785–1818) – pedagog, nauczyciel i zastępca rektora szkoły nauczycieli elementarnych w Łowiczu. Działał w okresie kształtowania się nowoczesnego systemu szkolnictwa elementarnego w Królestwie Polskim. Jego Zasady pierwiastkowe pedagogiki i metodyki należą do wczesnych polskich prób systematycznego ujęcia zasad pracy nauczyciela i metod nauczania początkowego. Chojnacki zwracał szczególną uwagę na osobowość nauczyciela, jego przygotowanie merytoryczne i moralne oraz konieczność dostosowania sposobu nauczania do możliwości dziecka. Zmarł w 1818 r., a więc zaledwie trzy lata po ukazaniu się omawianej pracy.

[współoprawne z:]

SNELL Friedrich Wilhelm Daniel (1761–1827)

PSYCHOLOGIIA EMPIRYCZNA I LOIKA. Z DZIEŁA O FILOZOFII PROFESSORA SNELL WYJĘTE I NA POLSKI JĘZYK PRZEŁOŻONE PRZEZ W. J. CHOYNACKIEGO

Warszawa, w Drukarni przy Nowolipiu, 1818, str. 184, [1].

PIERWSZE WYDANIE POLSKIEGO PRZEKŁADU

Publikacja jest polskim przekładem wybranych partii dzieła filozoficznego Friedricha Wilhelma Daniela Snella. Obejmuje psychologię empiryczną oraz logikę.

FRIEDRICH WILHELM DANIEL SNELL (1761–1827) – niemiecki filozof, pedagog i profesor filozofii w Gießen. W swoich pracach zajmował się m.in. psychologią, logiką, pedagogiką, filozofią moralną i teorią poznania. Jego Lehrbuch für den ersten Unterricht in der Philosophie obejmowało m.in. psychologię empiryczną, logikę, metafizykę i estetykę. Zagadnienia psychologii empirycznej i logiki należały do podstawowych elementów jego systemu filozoficznego, a jego podręczniki służyły również celom dydaktycznym.

Zestawienie obu druków w jednym woluminie jest rzeczowo uzasadnione ich tematyką. Zasady pierwiastkowe pedagogiki i metodyki dotyczą praktyki wychowania i nauczania dziecka oraz przygotowania nauczyciela, natomiast przekład Snella dostarcza zaplecza z zakresu psychologii i logiki, a więc dziedzin pozostających w bezpośrednim związku z ówczesnym rozumieniem pedagogiki. Razem tworzą interesujący obraz polskiej kultury pedagogicznej i filozoficznej pierwszych lat Królestwa Polskiego.

Szczególnie interesujący jest stosunek Chojnackiego do logiki Snella. W przedmowie do przekładu autor wskazuje na ścisły związek psychologii i logiki, a zasady wyłożone przez Snella odnosi do systemu Étienne’a Bonnota de Condillaca. Jak zauważa Władysław Harassek w pracy Kant w Polsce przed rokiem 1830, Chojnacki uważał, „zupełnie fałszywie”, że logika Snella opiera się na zasadach Condillaca. Zestawienie to jest jednak znamienne dla ówczesnej polskiej recepcji filozofii, pokazuje bowiem próbę interpretowania nowszej filozofii niemieckiej przez pryzmat obecnego w Polsce nurtu sensualistycznego.

Rzadkie!

TWARDA OPRAWA PÓŁSKÓREK Z EPOKI. DEKORACYJNY PŁASKI GRZBIET Z TŁOCZENIAMI, SZYLDZIKIEM I ZŁOCONĄ TYTULATURĄ. NA GRZBIECIE ZŁOCONY SUPEREXLIBRIS „MAŁA WIEŚ”. 

Stan BDB/ pieczęci, ŁADNY EGZEMPLARZ

Proweniencja: Na oprawie znajduje się złocony superexlibris „MAŁA WIEŚ”.

Mała Wieś należała w początkach XIX w. do dóbr Franciszka Salezego Nakwaskiego (1771–1848), prefekta Departamentu Warszawskiego Księstwa Warszawskiego, a następnie senatora-wojewody Królestwa Polskiego. Rodzina Nakwaskich należała do zamożniejszych rodzin ziemiańskich Mazowsza. Co szczególnie istotne, pierwsza z oprawionych tu książek zawiera drukowaną dedykację dla Franciszka Salezego Nakwaskiego, co pozostaje w bezpośrednim związku z proweniencją egzemplarza. Mała Wieś przez większą część XIX w. pozostawała w rękach Nakwaskich.

Informacje o bezpieczeństwie produktu Informacje o producencie