WIELKI ILUSTROWANY KALENDARZ „WSZECHŚWIATOWY” NA ROK PAŃSKI 1937

WIELKI ILUSTROWANY KALENDARZ „WSZECHŚWIATOWY” NA ROK PAŃSKI 1937

Częstochowa, nakładem i drukiem Tomasza Nagłowskiego i S-ki, 1937. Paginacja złożona, m.in. części w paginacji rzymskiej oraz 7 k. nlb., 15 k., [1] k. tablicy czynszowej; zasadnicza część kalendarzowa i literacka obejmuje łącznie 372 strony; format 16,5 × 22,5 cm.

Na karcie tytułowej: „Wielki ilustrowany kalendarz Wszechświatowy na rok Pański 1937”. Wydawnictwo ukazywało się również w związku z działalnością oficyny Tomasza Nagłowskiego w Częstochowie, z edycjami rozpowszechnianymi także w Wimperku oraz Nowym Jorku. 

BARDZO CIEKAWY, OBSZERNY KALENDARZ ILUSTROWANY Z OKRESU MIĘDZYWOJENNEGO, będący połączeniem kalendarza, informatora, poradnika, magazynu popularnonaukowego, literackiego i satyrycznego. Publikacja dostarcza wyjątkowo szerokiego obrazu codzienności, obyczajowości, zainteresowań i poziomu popularnej kultury drukowanej w Polsce drugiej połowy lat 30.

Już karta przedtytułowa rozpoczyna publikację żartobliwym wierszowanym zwrotem do czytelnika, broniącym kalendarza przed losem zużytego „szpargału”, który – jak głosi tekst – bywał przeznaczany nawet na podpałkę. Całość utrzymana jest w podobnym, lekkim i popularnym tonie.

Na początku zamieszczono obszerny kalendarz astronomiczny i chronologiczny na rok 1937: informacje o rachubie czasu i świętach, świętach ruchomych i nakazanych, suchych dniach, postach, zaćmieniach, znakach zodiaku i „panującej planecie”. Znajdują się również tradycyjne prognostyki dotyczące pogody, pomyślności roku, odwilży, zimy i lata.

Część kalendarzowa obejmuje kolejne miesiące roku, rozpoczynane ilustrowanymi winietami, a przy poszczególnych miesiącach umieszczono różnorodne informacje praktyczne, ciekawostki i materiały popularne. Egzemplarz posiada również odręczne zapiski ołówkiem i atramentem, świadczące o rzeczywistym użytkowaniu kalendarza.

Wśród materiałów znajdują się m.in.:

• „Życie za życie!” – opowiadanie z życia poławiaczy wielorybów, napisał Seweryn Bańkowski. Jest to rozbudowana opowieść przygodowa osadzona w środowisku północnoeuropejskich poławiaczy wielorybów. Akcja rozpoczyna się w Glückstadt nad Łabą, a jednym z głównych miejsc wydarzeń jest statek wielorybniczy „Stella Polaris”. Tekst wprowadza czytelnika w realia niebezpiecznego połowu wielorybów, życia marynarzy i rodzin pozostających w portach. 

• „Pieniądz dawnej Polski” – popularny materiał historyczny poświęcony dawnym polskim środkom płatniczym i dziejom pieniądza.

• „Co czasem może tabaka?” – ciekawostkowy materiał poświęcony tabace, utrzymany w charakterystycznej dla kalendarzy formie popularnego poradnika.

• Anegdoty, dowcipy i krótkie historyjki obrazkowe, stanowiące rozbudowaną część rozrywkową.

• „Dla brata”, napisała Maria Kochowa.

• Materiały poradnikowe dotyczące zdrowia, m.in. „Chory musi zachowywać dietę”, oraz liczne informacje dotyczące higieny i zdrowego trybu życia.

• „Jak się wałek bryndza zaręczył”, wesoła historyjka opowiedziana przez Henryka Sandeckiego, z ilustracjami.

• „Wesoły kącik” – zbiór żartów, dowcipów, scenek i materiałów humorystycznych, częściowo przedstawianych w formie historyjek obrazkowych.

• Tablice statystyczne i obyczajowe, m.in. zestawienie dotyczące struktury wieku ludności: „jaka powinna być piramida wieku ludności, a jaką być nie powinna”. Tablice te drukowano na papierze kredowym.

• „Tajemnica skarbu Asteków”, napisał Tomasz Bogusławski – opowiadanie przygodowe utrzymane w popularnej konwencji egzotycznej powieści sensacyjnej.

• Materiał „Czołgi mogą spełniać również prace pokojowe”, pokazujący wykorzystanie nowoczesnej techniki wojskowej także do celów cywilnych.

• Opowieść z walk powstańczych, będąca przykładem historycznej literatury przygodowej.

• „Jak zużywać zarobione pieniądze?” – praktyczny materiał poradnikowy dotyczący gospodarowania pieniędzmi.

• „Tadeusz Kościuszko w 200. rocznicę śmierci” – materiał rocznicowy poświęcony postaci Naczelnika insurekcji.

• Materiały o skarbach nad Morzem, wesołe historyjki i opowiadania, w tym „Zmartwychwstanie” Franciszka Strzeleckiego.

• „Przemytnicy” – wesoła opowiastka z polskiej granicy, a także dalszy ciąg historyjki myśliwskiej.

Szczególnie interesujący jest obszerny dział poświęcony nowoczesnej technice, zawierający ilustracje i krótkie opisy niezwykłych wynalazków i urządzeń. Pokazano m.in. sanie ze śmigłem osiągające około 80 km/h, urządzenie alarmowe ostrzegające przed złodziejem, zastosowanie gazów i granatów, wielki silos zbożowy w porcie w Duisburgu, zaporę Boulder Dam, urządzenia umożliwiające wykorzystanie ręki jako maszyny do pisania, kamizelkę chroniącą przed kulami rewolwerowymi, nowy typ lokomotywy testowany przez Austriackie Koleje Związkowe oraz piłę pozwalającą na ścinanie drzew bez pozostawiania wysokich pniaków. Jest to znakomity przykład międzywojennej fascynacji techniką i nowoczesnością.

W części rozrywkowej znajdują się zagadki głoskowe, łamigłówki zapałkowe, rebusy, proste doświadczenia i zabawy, m.in. instrukcja wykonania „wiatraka ze sznurka” czy „skaczącej zapałki”.

Obszerny dział „Z Polski i na szerokim świecie” przynosi kronikę wydarzeń roku 1936/1937: obchody rocznicy śmierci Józefa Piłsudskiego, uroczystości żałobne i kopiec Marszałka, odsłonięcie pomnika Jana Kilińskiego, zmianę rządu i objęcie stanowiska premiera przez gen. Felicjana Sławoja Składkowskiego, wydarzenia międzynarodowe, walki w Abisynii, pogrzeb króla Wielkiej Brytanii Jerzego V, informacje o królu Egiptu Fuadzie, Lidze Narodów i jej siedzibie w Genewie.

W części dotyczącej komunikacji i wielkich osiągnięć techniki znalazły się również materiały o transatlantykach, w tym o „Queen Mary”, jednym z największych i najbardziej prestiżowych statków pasażerskich swojej epoki. 

Kalendarz zawiera także korowód państw europejskich, informacje o władzach i urzędach Rzeczypospolitej, adresy władz centralnych w Warszawie, konsulaty państw obcych w Polsce oraz polskie placówki konsularne za granicą.

Bardzo obszerny jest dział praktyczny: pierwsza pomoc w nieszczęśliwych wypadkach, tablice miar kubicznych dla okrąglaków, informacje o jarmarkach w poszczególnych województwach II Rzeczypospolitej – m.in. białostockim, kieleckim, krakowskim, lubelskim, łódzkim, lwowskim, tarnopolskim i innych – oraz rozmaite zestawienia gospodarcze i użytkowe.

Końcową część stanowią liczne inseraty reklamowe, niezwykle interesujące z punktu widzenia historii obyczajów i kultury materialnej II Rzeczypospolitej. Reklamowano m.in. środki lecznicze, preparaty ziołowe, produkty spożywcze i środki higieniczne. Szczególnie efektowna jest barwna reklama kawy „Enrilo”, z hasłem „Kawa dla twego zdrowia” i informacją o możliwości przygotowania doskonałej kawy w pięć minut. Barwna reklama zachowała charakterystyczną dla epoki formę ilustracyjną.

Całość uzupełniają liczne ilustracje w tekście, barwne tablice i ilustracje, materiały na papierze kredowym, winiety rozpoczynające poszczególne miesiące oraz reklamy. Kalendarz jest dzięki temu nie tylko użytkowym drukiem efemerycznym, lecz także interesującym źródłem do poznania codzienności, języka reklamy, popularnej wiedzy, rozrywki, techniki, obyczajów i obrazu świata w Polsce roku 1937.

TWARDA OPRAWA PÓŁPŁÓCIENNA Z EPOKI, Z ZACHOWANĄ NA LICU ORYGINALNĄ, BARWNĄ OKŁADKĄ WYDAWNICZĄ.

Stan: DB/ otarcia krawędzi, pow. i narożników oprawy, niewielkie ubytki papieru na okładzinach. Część ilustracji wtórnie, aczkolwiek ładnie, pokolowoanych. W tekście miejscami odręczne zapiski ołówkiem i piórem.

Product safety information Manufacturer information