ORZESZKOWA - MELANCHOLICY. NOWELE. T. 1-2 [komplet w 1 wol.]. Wyd.1, 1895

Eliza ORZESZKOWA (1841–1910)

MELANCHOLICY. NOWELE.

T. 1-2 [komplet w 1 wol.]

Warszawa, nakładem Gebethnera i Wolffa; Kraków, G. Gebethner i Spółka, 1896 [właśc. wydanie ukazało się w grudniu 1895]. Druk W. L. Anczyca i Spółki; str. 278, [2]; str. 312, [4]; format 11,5 × 19 cm.

Pierwsze wydanie książkowe.

Zbiór zajmuje ważne miejsce w późniejszej twórczości Orzeszkowej. Tytułowi „Melancholicy” to ludzie dotknięci doświadczeniem cierpienia, samotności, przemijania i utraty, a poszczególne nowele stanowią pogłębione studia psychologiczne, w których wcześniejsza problematyka społeczna pisarki łączy się z refleksją nad sensem ludzkiego życia. Zbiór obejmuje osiem utworów, powstałych w latach 1888–1894.

Tom I otwiera „Z pomroku” – utwór o silnym zabarwieniu filozoficznym, poświęcony doświadczeniu zwątpienia, samotności i poznawczego niepokoju. Bohater mierzy się z pytaniem o możliwość poznania świata i własne miejsce w rzeczywistości; nowela należy do utworów, w których Orzeszkowa wyraźnie wychodzi poza klasyczną problematykę pozytywistyczną ku psychologii i refleksji egzystencjalnej.

„Zrozpaczony” podejmuje problem człowieka pogrążonego w kryzysie duchowym i emocjonalnym, wpisując się w zasadniczy ton całego zbioru.

„Jedna setna” jest rozbudowanym studium psychologicznym, łączącym narrację osobistą z obserwacją społeczną. Szczególnie interesujące jest w niej zestawienie introspekcji bohatera z realistycznie przedstawionym epizodem Kuleszyny. Badacze wskazują ten utwór jako przykład przejścia między wygasającą poetyką pozytywizmu a rozwiązaniami zapowiadającymi wczesny modernizm.

„Światło w ruinach” przedstawia doświadczenie rozczarowania i kryzysu wartości, wykorzystując motyw ruin jako obraz duchowego i moralnego rozpadu. Nowela powstała w 1890 r., a jej pierwodruk ukazał się w „Świecie” w 1891 r.; wydanie w „Melancholikach” jest jej pierwszym wydaniem książkowym.

Tom I zamyka „Ogniwa”, jedna z najciekawszych i najwyżej ocenianych artystycznie nowel całego zbioru. Spotkanie starego hrabiego Ksawerego Strumienieckiego z żydowskim zegarmistrzem Berkiem staje się punktem wyjścia do refleksji nad przemijaniem, pamięcią, samotnością i wspólnotą ludzkiego losu. Bohaterów, mimo dzielących ich różnic społecznych i majątkowych, łączą doświadczenia cierpienia, utraty i starości. Badania nad twórczością Orzeszkowej zaliczają „Ogniwa” do jej najlepszych osiągnięć nowelistycznych.

Tom II otwiera „Ascetka” – przejmujące studium kobiety, która po bolesnych doświadczeniach życiowych odgradza się od świata i wybiera życie zakonne. Orzeszkowa konfrontuje tu ascezę i religijne dążenie do wyzbycia się ziemskich uczuć z niemożnością całkowitego wyrzeczenia się ludzkiej miłości, tęsknoty i pamięci. Utwór należy do najbardziej wyrazistych psychologicznie nowel zbioru.

„Wielki” to historia utalentowanego skrzypka, którego karierę przerywa choroba i utrata możliwości gry. Utrata sławy, miłości i dotychczasowego sensu życia prowadzi bohatera do przewartościowania własnej egzystencji. Nowela podejmuje uniwersalne problemy wartości ludzkiego talentu, przemijania, cierpienia i śmierci.

Całość zamykają „Bracia” – opowieść o dwóch braciach, których po latach rozłąki dzieli doświadczenie życiowe i sposób patrzenia na świat tak dalece, że ponowne spotkanie ujawnia nie tyle odzyskaną więź, ile bolesną świadomość jej utraty. Utwór dopełnia główny ton „Melancholików”: samotność człowieka, niemożność powrotu do przeszłości i konsekwencje dokonanych wyborów.

Rzadkie!

TWARDA OPRAWA PÓŁSKÓREK Z EPOKI. GRZBIET ZE ZWIĘZAMI, TŁOCZENIAMI I ZŁOCENIAMI.

Stan DB/ otarcia grzbietu, drobne przetarcia krawędzi i narożników, zabrudzenia oprawy; karty z charakterystycznymi zażółceniami, miejscami zabrudzone; lczne wpisy proweniencyjne na wyklejkach, karcie przedtytułowej, karcie tytułowej i ostatniej karcie tekstu; pieczęć księgozbioru na ostatniej karcie.

Pieczęci „Czytelni Fabuszewskiej Radość”, „Księgozbioru A. J. Sąsiadek, Warszawa, ulica Klimaszewskiego 14 A” oraz Michała Dziewulskiego.

Product safety information Manufacturer information