KRASZEWSKI- ODCZYTY O CYWILIZACYI. wyd.1, 1861

KRASZEWSKI J. I

ODCZYTY O CYWILIZACYI

Warszawa 1861, w Drukarni Gazety Polskiej, str. [4] 146, format: 14x20 cm

Józef Ignacy Kraszewski (1812–1887) był niezwykle płodnym polskim pisarzem, publicystą i historykiem, autorem ponad 200 powieści, a także wielu prac historycznych, artykułów i esejów. Był jednym z najbardziej wpływowych twórców okresu pozytywizmu, znanym z szerokich panoram historycznych przedstawianych w prozie realistycznej oraz z działalności publicystycznej w periodykach warszawskich. Jego prace popularyzowały wiedzę historyczną oraz społeczną świadomość narodową w czasach zaborów.

„Odczyty o cywilizacyi w Polsce” to cykl tekstów przygotowanych i wydanych przez Kraszewskiego w 1861 roku, pierwotnie publikowanych w prasie warszawskiej (m.in. w „Gazecie Polskiej”), w których autor podejmuje próbę systematycznego omówienia rozwoju cywilizacyjnego ziem polskich od najdawniejszych czasów aż do okresu średniowiecza. Odczyty te nie są pracą czysto akademicką ani systematycznym podręcznikiem historii, lecz raczej serią przystępnych analiz i refleksji, mających za zadanie przybliżyć czytelnikowi szerokie tło cywilizacyjne jego własnego narodu. W dobie zaborów takie teksty miały istotne znaczenie ideowe: wzmacniały poczucie tożsamości narodowej poprzez edukację historyczną i kulturową

W pierwszych odczytach Kraszewski podejmuje próbę zdefiniowania samego pojęcia cywilizacji, podkreślając, że nie jest ona jedynie zbiorem instytucji czy osiągnięć literackich, lecz całokształtem obyczajów, wierzeń, sztuki i życia codziennego. Następnie autor skupia się na pieśni ludowej i podaniach, traktując je jako najwcześniejsze świadectwa duchowości i myślenia społecznego, które pozwalają odczytać „duszę” narodu oraz jego pierwotne wartości.

Kolejne odczyty poświęcone są formowaniu się struktur społecznych i władzy, gdzie Kraszewski opisuje, jak z prymitywnych wspólnot rodzinnych i gminnych wyłaniały się pierwsze organizacje polityczne, a wojny i konflikty przyspieszały kształtowanie się państwowości. W tym kontekście szczególną uwagę poświęca legendom o początkach państwa, takim jak opowieści o Wandzie czy Popielu, które autor interpretuje jako symbole mentalności i wczesnych norm moralnych.

W odczytach dotyczących chrystianizacji i instytucji kościelnych Kraszewski opisuje wpływ Kościoła na kulturę, edukację i życie społeczne, wskazując na rolę klasztorów i katedr w zakładaniu szkół oraz kształtowaniu świadomości narodowej. Autor omawia też rozwój oświaty, pokazując, jak szkoły i piśmiennictwo stopniowo budowały fundamenty cywilizacyjnego rozwoju, mimo trudnych warunków politycznych i społecznych.

W części dotyczącej gospodarki i życia codziennego pisarz analizuje, jak rozwój rolnictwa, rzemiosła i handlu wpływał na powstawanie miast, podział pracy oraz wzrost znaczenia kontaktów z sąsiadami. Z kolei w odczytach o prawie i strukturach sądowniczych opisuje przejście od zwyczajowego prawa gminnego do bardziej zorganizowanych form prawodawstwa, co stanowiło istotny krok w budowie stabilnego państwa.

Całość tworzy spójną panoramę rozwoju cywilizacyjnego Polski, w której Kraszewski łączy historyczne fakty z interpretacją kulturową, ukazując, że narodowa tożsamość kształtowała się nie tylko przez wielkie wydarzenia, lecz przez codzienne życie, obyczaje i duchowe przejawy społeczeństwa.

Rzadkie, pierwsze wydanie!

MIĘKKA OPRAWA WYDAWNICZA

Stan DB/podniszczona okładka, ślady wpisów na okładce, przedarcia i zżółknięcia kart, wpisy ołówkiem i pieczęć na k. tyt

Product safety information Manufacturer information