DZIAŁYŃSKI - ŹRÓDŁOPISMA DO DZIEJÓW UNII KORONY POLSKIEJ I W. X. LITEWSKIEGO. cz III. DIARYUSZ LUBELSKIEGO SEJMU UNII. ROK 1569. Proweniencja Czartoryski

DZIAŁYŃSKI, Tytus Adam (1796–1861)

ŹRÓDŁOPISMA DO DZIEJÓW UNII KORONY POLSKIEJ I W. X. LITEWSKIEGO. CZĘŚĆ III. DIARYUSZ LUBELSKIEGO SEJMU UNII. ROK 1569.

Drukiem ogłosił A. T. hr. z Kościelca wojewodzic Działyński.

Poznań, czcionkami Ludwika Merzbacha, 1856; str. [18], 271, [1]; 1 duża, rozkładana tablica; format 25,5 × 34 cm. Tekst częściowo w języku łacińskim. 

PIERWSZE WYDANIE CZĘŚCI III.

Publikacja stanowi edycję źródłową materiału dotyczącego sejmu lubelskiego 1569 r., na którym doszło do zawarcia unii Korony Polskiej z Wielkim Księstwem Litewskim. Wydanie należy do przedsięwzięcia Tytusa Działyńskiego mającego zgromadzić i udostępnić najważniejsze źródła do dziejów stosunków polsko-litewskich.

Dzieło stanowi cenne źródło historyczne dotyczące Unii Lubelskiej, polityki Polski i Litwy XVI wieku oraz mów parlamentarnych.

TYTUS ADAM DZIAŁYŃSKI (1796–1861) – hrabia, działacz polityczny, bibliofil, kolekcjoner i jeden z najwybitniejszych polskich wydawców źródeł historycznych XIX wieku. Urodził się 24 grudnia 1796 r. w Poznaniu. Studiował w Berlinie i Paryżu, a po odzyskaniu majątku kórnickiego po okresie emigracji i konfiskaty za udział w powstaniu listopadowym poświęcił się m.in. gromadzeniu księgozbioru oraz działalności wydawniczej. W Kórniku stworzył jeden z najważniejszych polskich księgozbiorów historycznych, systematycznie pozyskując rękopisy, starodruki i dokumenty dotyczące dziejów Rzeczypospolitej.

Działyński finansował i wydawał własnym nakładem najważniejsze źródła do historii Polski, m.in. Acta Tomiciana, Lites ac res gestae inter Polonos Ordinemque Cruciferorum oraz Źródłopisma do dziejów unii Korony Polskiej i W. Księstwa Litewskiego. Publikacje te wyróżniały się wysokim poziomem edytorskim i staranną oprawą typograficzną. Część III Źródłopisma, poświęcona sejmowi lubelskiemu 1569 r., ukazała się w Poznaniu w 1856 r.; po śmierci Działyńskiego kontynuacja przedsięwzięcia była prowadzona już przez jego syna Jana. Cały planowany zbiór nie został ukończony.

Podstawową część książki stanowi diariusz obrad sejmu lubelskiego z 1569 r., pozwalający śledzić przebieg posiedzeń, stanowiska przedstawicieli Korony i Litwy oraz kolejne etapy negocjacji prowadzących do zawarcia unii. Publikowany materiał ma charakter źródłowy, a nie narracji historycznej napisanej przez XIX-wiecznego autora. Dzięki temu tom pozostaje bezpośrednim świadectwem przebiegu wydarzeń politycznych jednego z najważniejszych sejmów w dziejach Rzeczypospolitej.

Szczególne znaczenie ma dokumentacja procesu dochodzenia do unii Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Sejm rozpoczęty w Lublinie w 1569 r. był miejscem długich rokowań i sporów dotyczących przyszłego kształtu związku obu państw. W jego toku rozstrzygano m.in. kwestie dotyczące wzajemnych praw, reprezentacji politycznej oraz statusu ziem litewskich i ruskich. Wydanie Działyńskiego stanowi jedno z podstawowych XIX-wiecznych źródeł drukowanych wykorzystywanych w badaniach nad tym wydarzeniem.

Barwna ikonografia. Na karcie tytułowej oraz na przedniej okładce powtórzono Orła Białego w zamkniętej koronie, z monogramem „S.A.” (Sigismundus Augustus), odnoszącym się do Zygmunta II Augusta.

Na osobnej, dużej, rozkładanej tablicy znajduje się przedstawienie sejmu polskiego za Zygmunta II Augusta, ukazujące obrady zgromadzenia z królem na tronie. Jest to szczególnie interesujący homeograficzny przedruk XVI-wiecznego drzeworytu ze „Statutów” Jana Herburta z 1570 r., wykonany przez Adama Józefa Pilińskiego (1810–1887) w Paryżu w 1855 r. Oryginalny drzeworyt należał do najwcześniejszych przedstawień polskiego sejmu; Piliński, posługując się opracowaną przez siebie techniką homografii, wykonywał niezwykle wierne faksymile dawnych druków, rękopisów i rycin. Muzeum Narodowe w Lublinie identyfikuje tę konkretną odbitkę jako faksymile XVI-wiecznej ryciny, wykonane przez Pilińskiego i wydrukowane w Paryżu w 1855 r.

ADAM JÓZEF PILIŃSKI (1810–1887) – polski grafik, litograf, rytownik i paleograf, uczestnik powstania listopadowego, od 1832 r. emigrant we Francji. Prowadził działalność artystyczną i wydawniczą w Paryżu, gdzie zajmował się m.in. reprodukowaniem najcenniejszych zabytków polskiej grafiki i piśmiennictwa. Zasłynął jako twórca własnej techniki homografii, pozwalającej na bardzo wierne odtwarzanie dawnych rycin i rękopisów. Jego współpraca z Tytusem Działyńskim zaowocowała szeregiem cennych przedruków zabytków znajdujących się w polskich bibliotekach.

Na uwagę zasługuje również zachowanie oryginalnych okładek wydawniczych. Przednia okładka ozdobiona jest przedstawieniem orła związanego z heraldyką epoki Zygmunta Starego, nawiązującym do historycznego charakteru publikacji.

RZADKIE!

TWARDA OPRAWA PÓŁSKÓREK Z ZACHOWANIEM OBU ORYGINALNYCH OKŁADEK WYDAWNICZYCH. NA PRZEDNIEJ OKŁADCE WYDAWNICZEJ PRZEDSTAWIENIE ORŁA ZYGMUNTA STAREGO. GRZBIET SKÓRZANY WSPÓŁCZESNY NA WZÓR OPRAWY WYDAWNICZEJ.

Stan: DB/ charakterystyczne rdzawe przebarwienia na kartach, miejscami dość intensywne; zachowana duża, rozkładana tablica; na karcie tytułowej pieczęć proweniencyjna.

Proweniencja: na karcie tytułowej pieczęć „G. Czartoryski. Weinhaus”, wskazująca na bibliotekę księcia Jerzego Konstantego Czartoryskiego (1828–1912). Jerzy Konstanty Czartoryski urodził się w Dreźnie 24 kwietnia 1828 r.; młodość spędził w Wiedniu, gdzie rodzina posiadała pałac Weinhaus. Mieszcząca się tam biblioteka stanowiła część książęcego księgozbioru.

Product safety information Manufacturer information