[O PUSZCZY BIAŁOWIESKIEJ Z RYCINAMI] JAROCKI- PISMA ROZMAITE WIERSZEM I PROZĄ t.1-2 wyd.1830

JAROCKI Felix Paweł

PISMA ROZMAITE WIERSZEM I PROZĄ

t. 1-2[komplet w 2wol.]

Warszawa 1830, W Drukarni Józefa Węckiego, przy ul.Senatoryjskiey Nro 463, obok Ratusza Głównego, str. [3], 206, [12], 1 portret (akwaforta z akwatintą);  281 [7], format 13x21cm

TWARDA OPRAWA JEDNORODNY PÓŁSKÓREK Z EPOKI, GRZBIET PŁASKI Z EKORACYJNYMI ZŁOCENIAMI, NA LICACH ZŁOCONY SUPEREKSLIBIRS: T.J.

Tom 1 obejmuje tłumaczenia bajek i fraszek różnych autorów, a także rozmaitości literackie.

Na końcu obszerna i ciekawa rozprawa z dziedziny arachnologii, pt. „O pająkach przędących".

Na uwagę zasługuje rzadki i prawdopodobnie jedyny portret uczonego, wykonany w akwatincie w Paryżu w 1817 r.

oraz 2 ryciny wykonane według rysunku Jana Feliksa Piwarskiego: Żubr i Żubrzyca

Tom 2 zawiera:

Karolo Karolini mniemany Herszt Rozbójników,

O prezobrażaniu się owadów,

O zwierzętach jadowitych,

O ptakach olrzymich,

O ulach dla Pszczół,

O Puszczy Białowieskiey.

Bardzo rzadkie w komplecie!

Feliks Paweł Jarocki (1790–1865) – profesor zoologii, kierownik Katedry Zoologii Uniwersytetu Warszawskiego, członek Towarzystwa Przyjaciół Nauk, jeden z najwybitniejszych przyrodników polskich pierwszej połowy XIX wieku – pozostawił po sobie dzieła o fundamentalnym znaczeniu dla rozwoju zoologii i ochrony przyrody. Był organizatorem „Gabinetu Zoologicznego” w Warszawie, który dzięki jego działalności – ekspedycjom naukowym, wymianom i zakupom – urósł do imponujących ponad 65 tysięcy eksponatów, a biblioteka uniwersytecka wzbogaciła się o ponad 2000 tomów literatury fachowej. Jako taksonom wyodrębnił m.in. rząd torbaczy. Autor monumentalnej, sześciotomowej Zoologii czyli zwierzętopisma ogólnego (1821–1838), twórca licznych prac faunistycznych i entomologicznych, nauczyciel Antoniego Wagi, opiekun młodego Fryderyka Chopina podczas podróży do Berlina (1828), członek loży wolnomularskiej „Świątynia Minerwy”.

Szczególne miejsce w dorobku Jarockiego zajmuje jego działalność związana z Puszczą Białowieską. W 1830 r. ogłosił jedną z najważniejszych historycznych prac o tym obszarze: „O Puszczy Białowieskiej i o celniejszych w niej zwierzętach”, opublikowaną w Dzienniku Powszechnym Krajowym. Dzieło to powstało w oparciu o jego bezpośrednie obserwacje, m.in. udział w polowaniach na dwa żubry przeznaczone jako eksponaty dla Uniwersytetu Warszawskiego.

Publikacja ta – jak dowodzi współczesne opracowanie Puszcza Białowieska w pracach przyrodników 1721–1831 – daleko wykracza poza zwykłe sprawozdanie z polowania. To jedno z najcenniejszych źródeł historycznych dotyczących biologii żubra, warunków jego bytowania oraz sposobów użytkowania Puszczy w XIX wieku. Jarocki zestawia własne obserwacje z wcześniejszymi relacjami i nie waha się polemizować z błędami, jakie znalazły się w popularnym opisie barona Brinckena.

W jego relacji znajdujemy żywe, bezcenne opisy obserwacji żubrów:

„Wyjeżdzaliśmy w różne części puszczy, gdzie małemi obławami strzelców wypędzane z gąszczów na golizny stada Zubrów z bliska wygodnie widzieć mogłem. Co więc z własnych spostrzeżeń, z wiarygodnych wskazań Naczelnika puszczy, z rozmów ze Strażnikami i Strzelcami (…) zebrałem – to wszystko postanowiłem wiernie tu przedstawić.”

Jarocki podkreśla również, że jego praca ma na celu sprostowanie licznych błędów Brinckena, które zaczęły krążyć po piśmiennictwie europejskim:

„Mylne podania w opisie puszczy Białowieskiej przez Barona Brincken umieszczone (…) coraz bardziej upowszechniać się zaczynają. Wiele prawd z podań wspomnianego autora zostało już sprostowanych (…) mimo to zostały jeszcze ważne przedmioty nie dotknięte, które tu chcę przedstawić.”

Ogromną wartość mają jego uwagi o środowisku żubra i unikalnych warunkach, które pozwoliły temu gatunkowi przetrwać w Białowieży:

„Największej części gruntem téy puszczy jest lekki urodzajny czarnoziem, czego dowodzi najpiękniejsza wegetacja roślin (…) liczne wśród lasu łąki, z których corocznie około jedenastu tysięcy fur wybornego siana zbierają. Taka bujność gruntu (…) jest przyczyną utrzymywania się dotąd Zubrów w téy pusczy; bo dostarcza obficie paszy dla tych obżartych i wiele potrzebujących zwierząt.”

Jarocki dostarcza również informacji z zakresu dawnych metod liczenia żubrów, co ma kluczowe znaczenie dla współczesnych badań nad zmianami liczebności populacji. Jego relacja umożliwia ocenę wiarygodności archiwalnych danych i analizę dynamiki populacyjnej tego zagrożonego gatunku.

Praca wywołała głośną polemikę z udziałem barona Brinckena (Naczelnego Nadleśnego Lasów Rządowych Królestwa Polskiego) oraz Eugeniusza de Ronke, leśnika pruskiego i patrioty. Spór ten – opisany przez Janusza Korbela – stał się jednym z najciekawszych epizodów w historii wczesnej ochrony Puszczy Białowieskiej.

Dzisiaj publikacja Jarockiego pozostaje jednym z najważniejszych świadectw przyrodniczych dotyczących Białowieży oraz fundamentalnym źródłem w badaniach nad historycznym zasięgiem i kondycją żubra. Jej znaczenie jest nie do przecenienia: to zarówno dokument naukowy, jak i zapis unikalnego momentu w dziejach europejskiej przyrody.

Stan BDB/ drobne otarcia krawędzi,  rdzawe plamki tzw. foxing, zabrązowienie portretu, wycięty dolny margines obu k.przedtyt., wpis własn. na k.tyt., ŁADNY KOMPLET W JEDNORODNYCY OPRAWACH

Product safety information Manufacturer information