Kiedy introligatorstwo spotyka sztukę tatuażu – historia pewnego eksperymentu

19-11-2026

Jak połączyć tradycyjne introligatorstwo ze sztuką tatuażu? Poznaj historię niezwykłego eksperymentu, w którym spotkały się różne artystyczne światy, naturalna skóra juchtowa i literatura Tolkiena. Zajrzyj za kulisy powstawania niepowtarzalnych, kolekcjonerskich opraw i poznaj ludzi, którzy postanowili przekroczyć granice tradycyjnego rzemiosła.

Kiedy introligatorstwo spotyka sztukę tatuażu – historia pewnego eksperymentu

Czasami wystarczy jedna rozmowa, żeby rozpocząć projekt, którego konsekwencji nikt do końca nie przewiduje. Tak było z naszym pomysłem na tatuowanie naturalnej skóry introligatorskiej.

Wszystko zaczęło się od spotkania z artystą tatuażu. Rozmawialiśmy o różnych technikach, materiałach i możliwościach przenoszenia grafiki na nietypowe powierzchnie. W pewnym momencie pojawił się pomysł, który początkowo zaskoczył nas wszystkich: a gdyby potraktować naturalną skórę introligatorską jak powierzchnię, na której można wykonać tatuaż?

Pomysł wydał nam się na tyle interesujący, że postanowiliśmy spróbować. Dopiero później zaczęliśmy przeszukiwać internet, sprawdzając, czy ktoś wcześniej eksperymentował z podobnymi rozwiązaniami. Okazało się, że nie jesteśmy pierwsi, którzy dostrzegli takie możliwości. Znaleźliśmy kilka podobnych realizacji. Szybko jednak doszliśmy do wniosku, że nie chcemy po prostu powtarzać czyjegoś pomysłu. Chcieliśmy znaleźć własną drogę i wypracować rozwiązanie, które będzie miało indywidualny charakter.

Zależało nam na czymś nietuzinkowym. Nie chcieliśmy kolejnej ładnej, skórzanej oprawy, których na rynku nie brakuje. Chcieliśmy stworzyć coś, co połączy tradycyjne rzemiosło, sztukę i kolekcjonerską wyjątkowość.

Kilka różnych światów, jeden wspólny projekt

I tak rozpoczęła się praca zespołowa, w której spotkało się kilka zupełnie różnych dziedzin.

Z mojej strony pojawiła się koncepcja całego przedsięwzięcia, pomysł na połączenie literackiego świata książki z ilustracją i możliwościami, jakie daje naturalna skóra. Ale sam pomysł to dopiero początek.

Do projektu zaprosiliśmy artystę tatuażu, grafika odpowiedzialnego za przygotowanie i dopracowanie ilustracji, specjalistę od marmoryzacji brzegów kart i papieru oraz introligatora, który musiał zmierzyć się z niełatwą stroną techniczną przedsięwzięcia.

BLOG Jak wybrać starodruk - dla kogo jest ten poradnik? - 51

Praca tatuażysty nad skórą juchtową.

Każdy wniósł do projektu własne doświadczenie, wrażliwość i umiejętności. I właśnie to połączenie okazało się najciekawsze.

Szczególnie dużo pracy wymagało eksperymentowanie ze skórą. Naturalny, gruby jucht nie jest materiałem, który bez problemu poddaje się każdej obróbce. Musieliśmy znaleźć sposób, aby technika tatuażu nie uszkadzała skóry, a wykonana ilustracja zachowała swój charakter, estetykę i odpowiednią trwałość. Nie chodziło przecież o samo naniesienie rysunku, ale o uzyskanie efektu, który będzie harmonijnie współgrał ze szlachetnym materiałem.

Równie wymagająca okazała się praca introligatora. Gruba skóra wymagała odpowiedniego przygotowania i ścienienia, tak aby można było prawidłowo uformować oprawę i osadzić w niej książkę. To jeden z tych etapów, których nie widać na gotowej fotografii, ale bez których cały projekt po prostu by się nie udał.

BLOG Jak wybrać starodruk - dla kogo jest ten poradnik? - 57

Szarfownaie skóry.

Osobnym etapem prac jest przygotowanie brzegów kart oraz wyklejek. Za ten element odpowiada kolejny specjalista – artysta zajmujący się marmoryzacją papieru. To właśnie dzięki jego pracy brzegi bloków książek i wyklejki zyskują niepowtarzalne, ręcznie wykonane wzory. Marmoryzacja jest kolejną techniką rzemieślniczą, która doskonale wpisuje się w charakter całego przedsięwzięcia. Każdy z tych elementów wymaga osobnej pracy i odpowiedniego wyczucia estetycznego, tak aby ostatecznie wszystkie tworzyły spójną całość.

BLOG Jak wybrać starodruk - dla kogo jest ten poradnik? - 53

Marmoryzowane wyklejki tej edycji.

Było sporo prób, dyskusji, poprawek i poszukiwania właściwych rozwiązań. Każdy etap przynosił nowe pytania, a odpowiedzi nie zawsze przychodziły od razu.

Tolkien – niepowtarzalność wpisana w projekt

Od początku wiedzieliśmy, że chcemy nadać naszym książkom wyjątkowy, kolekcjonerski charakter.

Przyjęliśmy założenie, że każda oprawa będzie realizowana w bardzo krótkiej serii – maksymalnie 12 egzemplarzy. Ale nawet te dwanaście książek nie będzie identycznych. I nie jest to przypadek ani marketingowy zabieg.

Ręcznie wykonywanego tatuażu na naturalnej skórze nie da się powtórzyć dwanaście razy z matematyczną precyzją. Każda ilustracja będzie miała drobne różnice, własną charakterystykę i indywidualny rys. Właśnie na tym nam zależy.

Nie dążymy do idealnej powtarzalności. Wręcz przeciwnie – drobne różnice wynikające z ręcznej pracy są częścią zamierzonego efektu. Chcemy, żeby właściciel każdej książki miał świadomość, że posiada przedmiot, którego nie da się dokładnie odtworzyć. Nie będzie dwóch identycznych egzemplarzy.

Postanowiliśmy pójść jeszcze krok dalej.

Do naszych tolkienowskich edycji dodajemy autorskie ilustracje nawiązujące do świata stworzonego przez Profesora. To osobny element artystyczny projektu. Przygotowujemy grafiki inspirowane literackimi motywami, które następnie są ręcznie kolorowane akwarelą.

BLOG Jak wybrać starodruk - dla kogo jest ten poradnik? - 52

Na zdjęciu niewykorzystane w projekcie szkice koncepcyjne klorowane ręcznie akwarelą.

Każdy egzemplarz otrzyma zestaw sześciu ilustracji: jedną oryginalną, ręcznie wykonaną pracę oraz pięć reprodukcji pozostałych grafik. Co istotne, oryginalna ilustracja będzie inna w każdym egzemplarzu. Oznacza to, że również pod tym względem nie powstaną dwie identyczne książki.

W przypadku Władcy Pierścieni przygotowaliśmy dwa warianty oprawy, a każdy z nich będzie miał własny zestaw sześciu ilustracji.

Na zdjęciu wybrane ilustracje wykonane do edycji:

BLOG Jak wybrać starodruk - dla kogo jest ten poradnik? - 56BLOG Jak wybrać starodruk - dla kogo jest ten poradnik? - 55BLOG Jak wybrać starodruk - dla kogo jest ten poradnik? - 54

Silmarillion jest na razie realizowany w jednym wariancie, z zestawem czterech ilustracji. To dopiero początek naszej przygody z tym pomysłem.

 

A to dopiero początek…

W kolejce czeka już kilka pierwszych wydań Stephena Kinga. Będzie więc trochę grozy, mroku i zupełnie innych artystycznych inspiracji. Myślimy również o Diunie Franka Herberta, która aż prosi się o eksperymenty z geometrią, symboliką i powtarzalnymi motywami zdobniczymi.

Pomysłów mamy zdecydowanie więcej niż mocy przerobowych. I chyba właśnie to jest nasz największy problem!

Uwielbiamy takie przedsięwzięcia. Uwielbiamy sam proces tworzenia, poszukiwania rozwiązań, eksperymentowania z materiałami i obserwowania, jak początkowo dość abstrakcyjna koncepcja stopniowo nabiera realnych kształtów.

Oczywiście nie wszyscy podzielają mój entuzjazm na każdym etapie. Czasami moi współpracownicy patrzą na mnie z lekkim niedowierzaniem i pytają: „Paweł, co ty znowu wymyśliłeś?!”. Trudno im się zresztą dziwić. Zdarza się, że zanim skończymy jeden eksperyment, ja mam już w głowie trzy kolejne. ;)

Ale chyba właśnie za to lubimy tę pracę.

Mamy nadzieję, że nasze pomysły przypadną do gustu również Wam – drodzy Czytelnicy i Kolekcjonerzy. Chcemy dzielić się nie tylko gotowymi książkami, ale również kulisami ich powstawania. Bo czasami historia ukryta pod skórzaną okładką jest równie ciekawa jak ta zapisana na kartach książki.

Przed nami jeszcze wiele eksperymentów, nowych pomysłów i kolejnych wyzwań. A my dopiero się rozkręcamy!

Autor: Paweł Kołata, Antykwariat Sobieski