KONSTYTUCYE seymu ordynaryinego warszawskiego roku 1776. Konwikcje w sprawach kryminalnych, procesy o czary

KONSTYTUCYE seymu ordynaryinego warszawskiego roku 1776

od dnia 26 sierpnia aż do dnia 31 października pod węzłem konfederacyi generalney oboyga narodów agituiącego się.

W‑wa 1776. W Druk. J. K. MCI y Reczyposp. u XX. Sch. Piarum, str.73, rejestr [4], skł. tabella expensy koronney; (zarazem: ) Konstytucye Wielkiego Xięstwa Litewskiego str.17, rejestr [1], skł. tabella expensy generalney, duża winieta tyt. z herbami Rzeczypospolitej; 

E. XX,63. Sejm ten wzmocnił władzę Rady Nieustającej nad ministrami, zniósł komisje wojskowe,;ograniczył kompetencje hetmanów, oddał zwierzchność nad wojskiem Depart. Wojskowej Rady Nieustającej Pomocy, kontrolę KEN nad majątkiem pojezuickim. Usprawniono budżet, poprawiono system wymiaru sprawiedliwości, zniesiono prawo dotyczące tortur i procesów o czary.

'Na wniosek Stanisława Augusta rozszerzony przez kasztelana bieckiego Wojciecha Kluszewskiego w dniu 23 października 1776 r. sejm jednogłośnie i w trybie wyjątkowym, bo bez przewidzianej prawem trzydniowej deliberacji, uchwalił konstytucję „Konwikcyje w sprawach kryminalnych". Zabroniła ona „wszystkim w pań
stwach naszych sądowym jurysdykcyjom ius gladii mającym nakazywanie konfessatów przez tortury". Odtąd „sposobami konwikcyi" we wszystkich sprawach kryminalnych miały być „prawami powszechnymi i naszymi krajowymi opisane manifestaindicia, in recenti crimine deprehensio, propria oris confessio, inkwizycyje, niemniej inne w tej mierze dowody i odwody". Projektodawca zdając sobie niewątpliwie sprawę
z braków i niedoskonałości w stosowanej w Polsce procedurze karnej zapowiedział w konstytucji, że przyszły sejm uchwali odpowiednie poprawki i uzupełnienia. Konstytucja znosiła też (było to właśnie treścią uzupełnienia projektu królewskiego przezKluszewskiego) karę śmierci „in causis maleficii i czarów", co wraz z zakazem stoso
wania tortur w tych sprawach (co zostało w konstytucji specjalnie powtórzone) oznaczało w praktyce likwidację tego rodzaju procesów1. Konstytucja nie mogła oczywiście zakazać procesów o czary jako o zjawiska nieistniejące, gdyż byłoby to sprzecznez oficjalnym stanowiskiem Kościoła katolickiego (nb. i innych wyznań chrześcijańskich).

Również taką ograniczoną formułę zastosował kanclerz koronny Andrzej Młodziejowski w zamieszczonej w przemówieniu zamykającym obrady sejmowe po chwale tej konstytucji stwierdzając, że „już sprawy o czarodziejstwa tych okropnych i hańbiących ludzkość konsekwencyj w naszym narodzie mieć nie mają", mając na
myśli torturowanie i karanie śmiercią rzekomych czarownic3. Natomiast w napisie na medalu, którym król uczcił wydanie tego prawa, znalazła się formuła szersza: „necausas instituere liceat ob auxilia acsi a daemonibus accersita vetuerunt cornitia a.MDCCLXXVI rogante Stanislao Augusto Rege".

Ostatnie zdanie konstytucji rozciągało jej moc na Wielkie Księstwo Litewskie, co oznaczało anulowanie sprzecznych z nią ustępów Statutu Litewskiego przewidujących stosowanie tortur". Źródło: Jerzy Michalski, Jeszcze O Konstytucji Sejmu 1776 Roku „konwikcje W Sprawach Kryminalnych" Kwartalnik Historyczny Rocznik Ciii, 1996, 3, Pl Issn 0023-5903  

współoprawne z:

KONSTYTUCYE Seymu Walnego Ordynaryinego Warszawskiego Sześcioniedzielnego Roku Pańskiego 1778

dnia 5 miesiąca października odprawiaiącego się. W‑wa 1778.

W Druk. J. K. Mci i Rzeczyposp. u XX. Sch. Piarum, str.23, rejestr s.1, duża winieta tyt. z herbami Rzeczypospolitej; format  20x32,5cm

E. XX,64. Tu m. in. spisy osób wybranych do Rady Nieustającej, sędziów seymowych obrane na sessyach prowincyonalnych, osoby do Kommissyi Skarbu W. X. Lit. i Koronnego.

TWARDA OPRAWA PEŁNA SKÓRA Z EPOKI

Stan DB-/ oprawa otarta, drobne naddarcie grzbietu, podpis. 2 karty z urwanym dolnym rogiem.

Product safety information Manufacturer information